SOSYAL GÜVENLİK

Sosyal güvenlik, ülke nüfusunun, hiçbir ayrım gözetilmeksizin, bugünü ve geleceğinin çeşitli sosyal ve ekonomik risklere karşı güvence altına alınması ve toplumun bütünüyle gelecek endişesinden kurtarılmasını amaçlayan sistemler bütününü ifade etmektedir. Sosyal güvenlik, toplumun bugünü ve yarınının sağlık ve güvenlik içinde olmasıdır. Bunun için toplumun tüm bireylerinin güçleri ile bağlantılı olarak birbirleri ile dayanışma içinde olmaları gereklidir. Sosyal güvenlik kavramını; sosyal hizmetler, sosyal yardımlar ve sosyal sigortalar olarak üç ana mekanizmadan oluşan bir bütün olarak incelemek mümkündür.

 

Sosyal güvenlik mevzuatımız gereğince; 

 

- Bir işverenin emrinde hizmet akdiyle çalışanlar,

 

- Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar,

 

- Kamu idarelerinde kamu görevlisi olarak çalışanlar 

 

- Tarımda kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar

 

- Tarımda hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar

 

- İsteğe bağlı sigorta primi ödeyenler,

 

sigortalılık kapsamındadır.

 

Ülkemizde  kayıt dışı çalışma yaygın olarak yaşanan bir sorundur. Ancak hem işveren hem de çalışanların sosyal güvenlik ile ilgili geniş kapsamlı ve yerine getirilmemesi halinde ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceği yükümlülükleri bulunmaktadır. 

 

Çalışanların sosyal güvenlik sistemine dahil olmaları hak ve aynı zamanda bir yükümlülüktür. Çalışmaya başlayanlar kanunen mutlaka sosyal güvenlik sistemine dahil olmak zorundadır. Bir işyerinde çalışanlar kanunen bu hakkın yerine getirilip getirilmediğini her zaman için işverenden istemek ve yerine getirilmediği taktirde de yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. İşverenler açısından da gerek kendisinin gerekse de yanında çalıştırılanların sosyal güvenlik açısından bildirimi bir yükümlülüktür.

 

İşveren yanında çalışanlar ile ilgili olarak; 

 

 Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi

 

 İş kazası ve meslek hastalığının bildirilmesi

 

 Aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi

 

 Primlerin ödenmesi

 

 İşten ayrılmanın bildirimi

 

ile sorumlu tutulmuştur. 

 

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre yeni işe alınan her bir işçi için sigortalı işe giriş bildirgesi düzenlenmesi ve bu bildirgelerin SGK’ya e-Sigorta kanalıyla elektronik ortamda, en geç sigortalının  çalışmaya başladığı tarihin bir gün öncesinde gönderilmesi gerekir. 

 

İşveren sadece çalışanlarını değil işyerini, işten giren-çıkan işçileri, iş kazası ve meslek hastalıklarını, SGK denetim elemanlarının istediği bilgi ve belgeleri de bildirmekle sorumludur.

 

SGK bildirimlerinin çoğu elektronik ortamda yapılabilmektedir. Her bir bildirim için farklı formlar doldurmak gerekmektedir.  Bu bildirimlerin zamanında yapılmaması halinde her bir yükümlülük için farklı para cezaları uygulanmaktadır.