MESLEKİ EĞİTİM VE İSTİHDAM

MESLEKİ EĞİTİM

Türk Millî Eğitim Sistemi, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun çizdiği çerçeve ile şekillendirilmektedir. Sistem, bu çerçeve içinde “Örgün ve Yaygın Eğitim” olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Mesleki eğitim ise 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile düzenlenmiştir.

 

Örgün eğitim; 

- Okul öncesi, 

- İlköğretim (ilkokul ve ortaokul)  

- Ortaöğretim 

- Yükseköğretim 

kurumlarını kapsamaktadır.

 

Yaygın eğitim, Örgün eğitim sistemine hiç girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinde bulunan veya bu kademelerden birinden ayrılmış olan bireyleri kapsar.Yaygın eğitim; halk eğitimi, çıraklık eğitimi ve uzaktan eğitim yoluyla gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, ortaöğretim seviyesinde örgün eğitim veren meslekî ve teknik öğretim kurumlarında açılan meslek kursları ile de yaygın eğitim verilmektedir. 

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu çerçevesinde uygulanan mesleki eğitim sisteminde mesleki belgeye ulaşmanın birçok yolu bulunmaktadır. Okul ağırlıklı olup, diplomaya götüren örgün mesleki eğitim, örgün eğitim sisteminden ayrılmış ve kişilerin istekleri doğrultusunda gittikleri, eğitim sonunda sertifika verilen yaygın eğitim, işletme ağırlıklı ve eğitim süresi sonunda kalfalık ve ustalık belgesine ulaşılan çıraklık eğitimi mesleki belge edinme yöntemleridir.

3308 sayılı Kanun, çıraklık ve meslek eğitimi sisteminde uygulamalara ilişkin yetki ve sorumluluğu Milli Eğitim Bakanlığına vermekle birlikte, çıraklık ve meslek eğitiminin planlanması, geliştirilmesi ve değerlendirilmesinde ilgili bütün kurum ve kuruluşların söz sahibi olmalarını ve katkı sağlamalarını da öngörmektedir. Meslek kuruluşları da 3308 sayılı Kanun ile mesleki eğitimle ilgili faaliyetleri yürütmekle görevlendirilmiştir.

 

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun Çıraklık Eğitimine İlişkin Düzenlemeleri: 

 

Esnaf ve sanatkar meslek kuruluşlarının ilgili olduğu çıraklık eğitimi ile ilgili olarak MEB mevzuatı aşağıdaki düzenlemeleri içermektedir: 

 

Çıraklık Eğitimi

Amacı: Gerçek iş ortamında fiilen çalışmak suretiyle meslek öğrenmek isteyen (Usta-Çırak ilişkisiyle bir mesleği öğrenen) 15 yaş ve üzerindeki vatandaşlarımızın teorik ve pratik mesleki eğitimlerinin bir programa göre yapılmasını sağlayarak, onları ülkenin ihtiyaç duyduğu becerili işgücü haline getirmek, çıraklık eğitiminin temel amacıdır.

Çıraklık eğitimi pratik eğitimin iş yerinde, teorik eğitimin de meslekî eğitim merkezinde gerçekleştirildiği ikili meslek eğitimi sistemidir. Gerekli şartları taşıyan herkes faydalanabilir ve ücretsizdir.

Çıraklık eğitimi; ilköğretimi bitirip bir üst öğretime gitmeyen veya gidemeyen ya da çeşitli nedenlerle örgün eğitimin dışında kalmış orta öğrenim çağındaki çocukların ve gençlerin eğitimini kapsamaktadır. En az ilköğretim okulu mezunu olanlardan, 14 yaşını tamamlamış olanlar çıraklık eğitimine devam edebilmektedir. 

Çırak olabilmek için aşağıdaki şartlar aranır. 

a) 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.

b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak. 

c) Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.Ancak, on dokuz yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.

12 yıllık zorunlu eğitimle birlikte ilköğretimin ikinci bölümü olan ortaokulu bitiren gençlerin çıraklık eğitimine gidebilmeleri için aynı zamanda açık liseye de kayıt yaptırmaları gerekmektedir. Açık liseden mezun olup lise diplomasını aldıktan sonra çıraklık eğitimi gördüğü meslek dalındaki kalfalık ve ustalık belgesine sahip olabileceklerdir. Çıraklık eğitimi mezunları bu şekilde lise diplomasına da sahip olmuş ve yüksek öğretime devam etme imkanı da bulmuş olacaklardır.

Çıraklık eğitimi; mesleğin özelliğine göre 2-4 yıl sürelidir. Çıraklık dönemi, teorik eğitim programlarının; % 30’u genel bilgi dersleri, % 70’i de meslek bilgisi dersleridir. Çıraklar, teorik eğitimlerini haftada bir gün meslekî eğitim merkezi, meslekî ve teknik eğitim merkezi veya işletmelerce temin edilen eğitim yerlerinde, pratik eğitimlerini ise haftada 5 gün süreyle iş yerlerinde gerçek üretim ortamında görmektedir.Bu eğitimi tamamlayanlar kalfalık sınavlarına girebilmektedir.

Eğitime devam etmeden kalfalık belgesi sahibi olmak isteyenler ise mesleğinin çıraklık eğitimi süresinin iki katı kadar mesleğinde çalıştıklarını belgelendirmeleri durumunda kalfalık sınavına girebilirler. Kalfalık belgesi almaya hak kazananlar 2 yıl süre ile ustalık eğitimine devam etmeleri halinde ustalık sınavına girebilmektedir. Eğitime devam etmeyenler ise kalfa olarak 5 yıl mesleğinde çalıştıklarını belgelendirmeleri durumunda ustalık sınavlarına girebilmektedir. 

3308 sayılı Kanun gereğince bir işletmeye çırak alarak mesleki eğitim verebilmek için işletmede usta öğretici veya bu şartlara haiz kişi (Teknik Öğretmen vb.) bulunması zorunludur. Ustalık belgesi sahibi olan kişiler Mesleki Eğitim Merkezleri tarafından verilen 40 saatlik usta öğreticilik (iş pedagojisi) eğitimine katılarak usta öğretici belgesi sahibi olabilmektedir. 

 

MEB tarafından çıraklık eğitimi uygulaması yapılan meslek dalları listesi ekte yer almaktadır. Belgelendirme: Bu eğitim uygulamaları sonucunda kişi, nitelikli ara insan gücü için belirlenmiş olan yeterlilik düzeyine ulaşabilmekte ve bu yeterlilik düzeyi için öngörülen kalfalık ve ustalık belgesini alabilmektedir. 

Unvan ve Görevler: Kalfalık belgesi sahibi olanlar kalfa, ustalık belgesi sahibi olanlar ise usta unvanına sahip olmaktadır. 

- Aday çırak: Çıraklığa başlama yaşını doldurmamış ve çıraklık döneminden önce 

- Çırak: Çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin kendisine işyeri ortamı tanıtılan, sanat ve mesleğinin ön bilgileri verilen kişidir.gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişidir. 

 

- Kalfa: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bu 

- Usta: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve 

- Usta öğretici: Ustalık yeterliğini kazanmış; aday çırak, çırak, kalfa ile mesleki ve meslekle ilgili iş ve işlemleri ustanın gözetimi altında kabul edilebilir

standartlarda yapabilen kişidir.

 

bunları mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen; üretimi planlayabilen; üretim sırasında karşılaşılabilecek problemleri çözümleyebilen; düşüncelerini yazılı, sözlü ve resim ile açıklayabilen; üretimle ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişidir.

 

teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin  işyerindeki eğitiminden sorumlu; mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan kişidir.

3308 sayılı Kanunun çıraklık eğitimi uygulama kapsamında bulunan meslek dallarında, sadece ustalık belgesi bulunanlar ya da ustalık belgesi sahibi bir kişiyi yanında çalıştıranlar müstakil iş yeri açabilmektedir.

Piyasada bulunan küçük ve orta ölçekli işletme sahipleri incelendiğinde bunların çoğunluğunun mesleğini Usta-Çırak ilişkisi ile öğrenip meslek sahibi olmuş esnaf ve sanatkâr olduğu görülecektir. Esnaf ve Sanatkârımızın toplumumuzdaki saygınlığı dikkate alındığında çocuklarımızın iş ve meslek sahibi olmalarında en etkili ve verimli yol olduğu dikkate değerdir. 

Bu sebeple çocuklarımızı yüksek öğrenim için bütün şartları zorlamaya gerek yoktur. Çocuklarımız çalışma hayatı içine girince mesleki bilgi becerilerinde bulunan eksiklikleri tespit ettikçe kendisi için uygun kurumu bularak eksiklerini tamamlama yoluna gideceklerdir. 

Milli Eğitim Bakanlığı Tarafından, Mesleki Eğitim Merkezlerinde Verilen Mesleki Belgeler

Kalfalık Belgesi 

 1) 19 Yaşından gün almamış olan ve kanun kapsamında bir meslek dalında çalışanlar Mesleki Eğitim Merkezlerinde meslek dallarının eğitim süresi boyunca Çıraklık Sözleşmesi yapılarak, haftada bir gün öğrenim gördükten sonra girecekleri kalfalık sınavlarında başarılı olmaları durumunda “Kalfalık Belgesi” alabilirler.(Kanun maddesi: 16)

2) 19 yaşından gün almış olanlar ise meslek üzerine çalışmışlıkları (SGK, Bağ-kur) yok ise Çıraklık Sözleşmesi yapılarak Mesleki Eğitim Merkezlerinde açılacak eğitime (Duruma göre yoğunlaştırılabilir.) tabi tutulduktan sonra girecekleri kalfalık sınavlarında başarılı olmaları halinde "Kalfalık Belgesi" alabilirler.

 3) Mesleğin Kanun kapsamına alındığı tarihte 18 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almış ve fiilen mesleğini icra eden kişiler Bakanlıkça ilan edilecek tarihlerde Mesleki Eğitim Merkezlerine başvuruda bulunmaları halinde doğrudan kalfalık sınavlarına katılabilir ve bu sınavlarda başarılı olmaları durumunda “Kalfalık Belgesi” alabilirler.(Kanun maddesi: Geçici 1a/1).(Bu başvuru ancak af çıktığı zaman yapılır)

 4) Mesleğin kanun kapsamına alındığı tarihte fiilen mesleğini icra eden kişilerden 16-18 yaşlarında olanlar kapsam ve süresi Bakanlıkça•belirlenecek eğitime tabi tutulduktan sonra kalfalık sınavlarına katılabilir ve bu sınavlarda başarılı olmaları durumunda “kalfalık Belgesi” alabilirler. (Kanun maddesi: geçici 1a/2).(Bu başvuru ancak af çıktığı zaman yapılır)

 5) (Denklik yoluyla) Yabancı ülkelerden alınmış kalfalık ustalık veya kurs belgeleri ile yurt içinde çıraklık okulları, pratik sanat okulları, mesleki ve teknik açık öğretim okulu, halk eğitim merkezleri, yetişkinler teknik eğitim merkezleri vb. kurumlardan alınmış belgeler çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimine geçişte değerlendirilir. Bu yöntem ile başvuru yapacaklar; “Meslek dalları ile ilgili çıraklık dönemi süresinin 2 katı kadar olan SGK veya BAĞKUR hizmeti ile KALFALIK, üstüne 5 yıl SGK veya BAĞKUR hizmeti ile USTALIK sınavlarına katılabilirler.” Bu kapsamdan yararlanmak isteyenler hizmetlerini SGK veya BAĞKUR prim dökümü ve “Denklik İçin Hizmet Belgelendirme” formu ile belgelendirmek zorundadır. Hizmet süreleri ne olursa olsun öncelikle KALFALIK, sonra USTALIK dönemi sınavlarına girmeleri gerekir. 

 

Ustalık belgesi 

  1) Mesleki Eğitim Kanunun 16.Maddesine göre kalfalık belgesi alanlar

 a) Kalfalık belgesini aldığı tarihten itibaren mesleklerinde ustalık eğitimi çalışma süresi kadar çalışmış ve bakanlıkça açılan ustalık eğitim kurslarını başarılı olarak bitirenler ustalık sınavlarına katılarak başarılı olmaları halinde “Ustalık Belgesi” alabilirler. ( Mesleki Eğitim Kanunu Madde:28/b) 

b) Kalfalık belgesini aldığı tarihten itibaren mesleklerinde en az 5 yıl SGK’lı veya BAĞKUR’lu olarak çalışanlar doğrudan ustalık sınavlarına katılıp başarılı olmaları durumunda “Ustalık Belgesi” alabilirler.(Mesleki Eğitim Kanunu Madde:28/c)

 2) Meslek Lisesi Mezunları

 a) 1985-1986 Eğitim-Öğretim yılı sonuna kadar Lise dengi mesleki ve teknik öğretim kurumlarından mezun olanlar,  mezun oldukları meslek dalında sınavsız doğrudan “Ustalık Belgesi” alabilirler. (Mesleki Eğitim Kanunu Madde:Geçici 1b/2)

b) 1985-1986 Eğitim-Öğretim yılından sonra en az üç yıl süreli mesleki ve teknik orta öğretim kurumlarından veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarından mezun olanlar doğrudan ustalık sınavlarına katılarak sınavlarda başarılı olmaları halinde “Ustalık Belgesi” alabilirler. 

(Mesleki Eğitim Kanunu Madde:29)

 3)Belgesi Olmayıp Vergi ve Oda Kaydı Olan Bir İşyerinde Çalışanlar veya İşyeri Sahipleri Meslek dalları ile ilgili çıraklık dönemi süresinin 2 katı kadar olan SGK veya BAĞKUR hizmeti ile KALFALIK, üstüne 5 yıl SGK veya BAĞKUR hizmeti ile USTALIK sınavlarına katılabilirler. Bu kapsamdan yararlanmak isteyenler hizmetlerini SGK veya BAĞKUR prim dökümü ve “Denklik İçin Hizmet Belgelendirme” formu ile belgelendirmek zorundadır. Hizmet süreleri ne olursa olsun öncelikle KALFALIK, sonra USTALIK dönemi sınavlarına girmeleri gerekir. 

Mesleki eğitim merkezleri tarafından yukarıda sayılan belgeleri almak için başvuracak olanlardan aşağıdaki belgeler istenmektedir:  

 

Başvuru İçin Gerekli İstenen Belgeler

1-TC Kimlik Numarası/Nüfus Cüzdanı Fotokopisi

2-Öğrenim Belgesi Aslı ve Fotokopisi

3-Aile Hekimliğinden Alınmış Sağlık Raporu

4-Vesikalık Fotoğraf (Güncel 4 Adet)

5-SGK Prim veya BAĞKUR Hizmet Dökümü(SGK Müdürlüğünce Onaylanmış)

6-Denklik İçin Hizmet Belgesi(İlgili Birimlerce Onaylanmış)

7-Aldığı Mesleki Eğitimleri Gösteren Belgelerin Aslı

8-Erkek Adaylar İçin Askerlik Durum Belgesi

9-Onaylanmış Mesleki Faaliyet veya Tüzel Kişi Sicil Belgesi

10-Şirket Çalışanları İçin Ticaret Sicil Gazetesi Nüshası

11-İşe Giriş Bildirgeleri

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun Eğitim Düzenlemeleri 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun Eğitim başlıklı 5. Bölümünde ve yönetmeliklerle ilgili maddesinde esnaf teşkilatının mesleki eğitime ilişkin sorumlulukları yer almıştır. Buna göre; 

 

“Eğitimin kapsamı, pratik meslek eğitimi ve denetimi

MADDE 71. — Bu Kanunun meslekî eğitime ilişkin hükümleri ile 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununun esnaf ve sanatkâr kesimindeki pratik meslek eğitimini düzenleyen hükümleri 

Bakanlık, Millî Eğitim Bakanlığı ve Konfederasyonun işbirliği ile bütünlük içinde yürütülür. Esnaf ve sanatkârların meslekî eğitimleri, esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları ile Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından ortaklaşa planlanır, yürütülür, değerlendirilir ve denetlenir.

 

Eğitimin organizasyonu

MADDE 72. — Bu Kanunda ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirlenen amaçlar doğrultusunda esnaf ve sanatkârlar ile yanlarında çalışan çırak ve kalfaların, pratik meslek eğitimini gerçekleştirmek, her kademedeki esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının asli görevidir.

Esnaf ve sanatkârlar ile yanlarında çalışan çırak ve kalfaların, meslekî eğitimlerini organize etmek için esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının bünyesinde birer meslekî eğitim danışmanlığı birimi kurulur.

Meslek Eğitimi Fonu

MADDE 73. — Esnaf ve sanatkârların her türlü meslek eğitimi faaliyetini gerçekleştirmek ve desteklemek amacıyla Konfederasyon bünyesinde Meslek Eğitimi Fonu kurulur.

Fonun kaynakları;

a) Konfederasyon bütçesine her yıl bu amaçla konacak ödenekler,

b) Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının eğitim bütçelerinden ödeyecekleri paylar,

c) Yapılacak bağışlar ve diğer gelirlerden,

Oluşur.

 

Fonda toplanan kaynak, sadece esnaf ve sanatkâr kesimine yönelik yapılacak meslekî eğitim ile bu eğitimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla kullanılır.

 

Meslek eğitiminin finansmanı

MADDE 74. — Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları bu Kanunda belirtilen meslek eğitimine ilişkin görevleri yerine getirmek için, katılma paylarının hesaplanmasında kullanılan yöntem esas alınarak, yıllık gayri safi gelirlerinin % 5'ini ayırmak suretiyle eğitim bütçesi yapmak zorundadırlar.

Odalar ayırdıkları bu payın beşte birini birliğe, beşte birini varsa federasyona, beşte birini Konfederasyon bünyesindeki Meslek Eğitimi Fonuna, hesap yılını takip eden mart ayı sonuna kadar öderler. Geri kalan miktarı da kendileri meslekî eğitim için kullanırlar. Birlik ve federasyonlar ayırdıkları bu payın beşte birini Konfederasyon bünyesindeki Meslek Eğitimi Fonuna öderler, geri kalan miktarı da kendileri meslekî eğitim için kullanırlar. Konfederasyon ise ayırdığı payın tamamını Fona aktarır.”

 

5362 Sayılı Esnaf  ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu Çerçevesinde Yapılan Mesleki Eğitim ve Belgelendirme Faaliyetleri 7.6.2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 75 inci maddesinin (j) bendi ile 5.6.1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun Geçici 10 uncu maddesi hükümleri çerçevesinde Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu tarafından hazırlanan 14 Ocak 2008 tarih ve 26756 sayılı “Çıraklık Eğitimi Uygulaması Yapılmayan Meslek Dallarında Mesleki Belgelerin Verilmesine İlişkin Yönetmelik” gereğince 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa tabi esnaf ve sanatkarlara ait işyerleri ve bu işyerlerinde çalışanlardan; meslekleri 3308 sayılı Kanunun çıraklık eğitimi uygulama kapsamı dışında kalanların eğitim, sınav ve belgelendirmesi bağlı bulundukları meslek odaları tarafından yapılmaktadır. 

 

Esnaf ve Sanatkârlar Odalarınca Mesleki Belgelendirme Yapılan Meslek Dalları14 Ocak 2008 tarih ve 26756 sayılı Çıraklık Eğitimi Uygulaması Yapılmayan Meslek Dallarında Mesleki Belgelerin Verilmesine İlişkin Yönetmeliğe göre belge verilecek meslek dalları; 3308 sayılı Kanunun çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alınmamış meslek dallarıdır. Bu mesleklerle ilgili olarak odalar, eğitim, sınav ve belgelendirme yapabilirler. Kalfalık, ustalık ve esnaflık sınavlarına girecekler için odalar imkânları ölçüsünde sınava hazırlık kursları düzenleyebilirler.

 

Hâlihazırda esnaf ve sanatkârlar odalarınca eğitim ve belgelendirme yapılan meslek dalları iki kısımdan oluşmaktadır. Esnaflık ve Sanatkârlık meslekleri listesi Ekte yer almaktadır. 

 

Esnaf ve Sanatkarlar Odalarınca Verilen Mesleki Belgeler

a) TESK kalfalık belgesi,

b) TESK ustalık belgesi,

c) Esnaflık belgesi,

 

Mesleki Belgelerin Verilme Koşulları

1-TESK kalfalık belgesi

TESK kalfalık belgesi, 14 Ocak 2008 tarih ve 26756 sayılı Çıraklık Eğitimi Uygulaması Yapılmayan Meslek Dallarında Mesleki Belgelerin Verilmesine İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte 5362 sayılı Kanun kapsamında bir işyerinin sahibi olan ya da bu işyerinde çalışanlardan;

a) en az ilköğretim mezunu olan, (yaşına uygun temel eğitimi almış olmak)

b) on altı yaşını doldurmuş olan,

c) mesleğinde en az iki yıl çalışmış olduğunu belgelendiren,

kişilere odaca düzenlenecek kalfalık sınavında başarılı olmaları halinde verilir.

2- TESK ustalık belgesi

Bu 14 Ocak 2008 tarih ve 26756 sayılı Çıraklık Eğitimi Uygulaması Yapılmayan Meslek Dallarında Mesleki Belgelerin Verilmesine İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte 3308 sayılı Kanun gereğince mesleğinde ustalık belgesi almak isteyenlerde aranan asgari yaş ve öğrenim şartını taşıyanlardan;

a) 5362 sayılı Kanuna tabi bir işyeri sahibi olan ve/veya bu işyerinde fiilen usta olarak çalışanlardan, Konfederasyonca belirlenecek süreler içinde başvuruda bulunanlara doğrudan,

b) TESK kalfalık belgesi veya Bakanlıkça kabul edilmiş başka bir meslek kuruluşunca verilmiş kalfalık belgesi sahibi olup, mesleği ile ilgili işlerde en az beş yıl süreyle çalışmış olduğunu belgelendirenlerden odaca düzenlenecek ustalık sınavında başarılı olanlara sınav sonucunda,

c) Mesleki ve teknik orta öğretim kurumlarından veya bu kurumların dengi yurtdışı kurumlardan mezun olanlardan odaca düzenlenecek ustalık sınavında başarılı olmaları halinde, TESK ustalık belgesi verilir. 

3-TESK esnaflık belgesi

Esnaflık ve sanatkarlık mesleklerini ayırma komisyonunca belirlenen ustalık becerisi gerektirmeyen mesleklerde; 3308 sayılı Kanun gereğince mesleğinde ustalık belgesi almak isteyenlerde aranan asgari yaş ve öğrenim şartını taşıyanlardan;

a) Bu 14 Ocak 2008 tarih ve 26756 sayılı Çıraklık Eğitimi Uygulaması Yapılmayan Meslek Dallarında Mesleki Belgelerin Verilmesine İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte 5362 sayılı Kanuna tabi bir işyeri sahibi olan ve/veya bu işyerinde çalışanlardan, Konfederasyonca belirlenecek süreler içinde başvuruda bulunanlara doğrudan,

b) Bu 14 Ocak 2008 tarih ve 26756 sayılı Çıraklık Eğitimi Uygulaması Yapılmayan Meslek Dallarında Mesleki Belgelerin Verilmesine İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra mesleğe girenlerden, mesleği ile ilgili işlerde en az iki yıl süreyle çalışmış olduğunu belgelendiren ve odalarca düzenlenecek sınavlarda başarılı olanlara sınav sonucunda, esnaflık belgesi verilir.

Odalar, günün şartlarına uygun olarak adaylardan eğitim ve sınav giderlerini karşılamak amacıyla harç alırlar.

Mesleğin Kapsama Alınmasından Sonra Yapılacak Uygulama 3308 sayılı Kanun kapsamında bulunmayan bir meslek dalının kapsama alınma kararının Resmi Gazete’de ilan edildiği tarihten itibaren bu meslekte bütün işlemler 3308 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülür.

Esnaf ve sanatkârlar odalarınca verilen TESK kalfalık, ustalık ve esnaflık belgesi belge defterlerinin onaylı kopyası otuz gün içerisinde ilgili oda tarafından İl Milli Eğitim Müdürlüğüne teslim edilir. Belge sahipleri bu aşamadan sonra sahip oldukları belgelerin dengi MEB kalfalık ve ustalık belgeleri ile değiştirilmesini talep edebilirler. Mesleki Eğitim Merkezi başvuruları alır ve gerekli incelemelerden sonra usulüne uygun verilmiş belgeleri MEB belgeleri ile değiştirir.

Mesleki Yeterlilik Kurumunun Yetkilendirdiği Kurum/Kuruluşlarca Yapılan Eğitim, Sınav ve Belgelendirme Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), 21/09/2006 tarih ve 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu ile kurulmuş Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı bir kamu kurumudur. 

MYK; ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak teknik ve meslek standartlarının ve yeterliliklerin geliştirilmesi, uygulanması ve bunlara ilişkin akreditasyon, yetkilendirme, denetim, ölçme, değerlendirme ve belgelendirmeye ilişkin kural ve faaliyetleri gerçekleştirmek üzere kurulmuştur.

Avrupa Birliği yeterlilik esaslarıyla uyumlu olarak Ulusal Yeterlilik Sistemini kurmak ve işletmek MYK’nın temel görevlerinden biridir.

Tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan meslekler 5544 sayılı Kanunun kapsamı dışında olup MYK’nın görev alanına girmemektedir.

Sınav ve Belgelendirme Süreci Sınav ve belgelendirme süreci, belirlenen ulusal yeterliliklerde akredite olmuş ve MYK tarafından yetkilendirilmiş kurum/kuruluşlarca yürütülmektedir. Belgelendirme için gerekli tüm işlemler MYK’nın gözetim ve denetimi altında, ilgili yeterlilikte yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu tarafından yürütülmektedir. Yetkilendirilmiş kuruluşun yapacağı ölçme ve değerlendirme sonucunda belgelendirilmesi uygun olan kişilere MYK Yönetim Kurulu’nun onayı ile MYK Mesleki Yeterlilik Belgeleri verilmektedir. 

Mesleki Yeterlilik Belgesi almak için gereken şartlar ise her meslek için geliştirilen Ulusal Yeterliliklerle belirlenmektedir. Buna göre MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi almak isteyen adaylar ilgili yeterlilikte yetkilendirilmiş personel belgelendirme kuruluşlarından birine başvururlar. Bu konuda yürütülen işlemlerin detayları MYK tarafından çıkarılan Mesleki Yeterlilik, Sınav ve Belgelendirme Yönetmeliği ile belirlenmiştir.

Meslekî Yeterlilik Kurumu, belirlenmiş meslek standartlarını yerine getirecek kişilerin ister teknik ister meslekî alanlarda ulusal yeterliliklerinin neler olduğunu kademeli (Seviye) olarak belirler. Meslek standartlarını ve seviyeleri belirlerken oluşturduğu komiteler aracılığıyla ilgili sektörlerin görüşlerinden de faydalanır. Tabii ki yapılan bu çalışmalarda esas yol gösterici uluslararası belirlenmiş standartlardır. Böyle yapılmaz ise verilen sertifikaların uluslararası geçerliliği olmaz.

 

İSTİHDAM

Kalkınmanın ve büyümenin en önemli unsuru, teknolojiyi geliştiren, uygulayan, kaynakların kullanımını ve organizasyonunu sağlayan insan gücüdür. İşsizlik, ekonominin yapısı ne olursa olsun gelişmiş veya gelişmekte olan bütün ülkelerin en büyük problemidir. İşsizliğin artık sadece ekonomik boyutunun değil, sosyal boyutunun da -en az ekonomik boyutu kadar- önemli olduğu kabul edilmektedir. 

İstihdam ve işsizlik ülkemizin ekonomik ve sosyal yapısının yanı sıra uygulanmakta olan makro-ekonomik politikalara bağlı olarak ortaya çıkan bir sorundur. Ülkemizde yüksek nüfus artışı, sermaye birikimi yetersizliği, kamu ve özel sektör yatırımlarının yeterince arttırılamaması, yabancı sermaye yetersizliği, işgücü niteliğinin modern sanayi ihtiyaçlarına uygun olmaması, mesleki eğitim-işgücü piyasası arasındaki uyumsuzluk, hızlı teknolojik değişmeler gibi nedenlerle, Türkiye’de istihdam sorununun boyutları artmaktadır.

İstihdamı tek başına işgücünün kullanılması olarak düşünmemek gerekir. Söz konusu işgücünün nitelikli ve kalifiye olması da, istihdam politikaları belirlenirken üzerinde dikkatle durulması gereken bir konudur.

Esnaf ve sanatkarlar açısından nitelikli iş gücü eksikliği, yanlarında meslek öğretecekleri kalfa ve ustaları istihdam edememeleri, yeni istihdamın getirdiği yüksek mali yük istihdam alanında en önemli sorunlar olarak sayılabilir. 

 

İstihdam istatistikleri

Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2015 yılı Ocak döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 454 bin kişi artarak 3 milyon 259 bin kişi olmuştur. İşsizlik oranı ise 1 puanlık artış ile %11,3 seviyesinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde; tarım dışı işsizlik oranı 1,3 puanlık artış ile %13,4 olarak tahmin edilmektedir. 15-24 yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı 2,3 puanlık artış ile %20 iken,15-64 yaş grubunda bu oran 1,1 puanlık artış ile %11,6 olarak gerçekleşmiştir.

İstihdam edilenlerin sayısı 2015 yılı Ocak döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre 998 bin kişi artarak 25 milyon 454 bin kişi, istihdam oranı ise 1,1 puanlık artış ile %44,3 olmuştur.

Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 55 bin kişi, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı ise 943 bin kişi artmış, istihdam edilenlerin %19’u tarım, %21’i sanayi, %6,7’si inşaat, %53,3’ü ise hizmetler sektöründe yer almıştır.

 Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında hizmet sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 1,2 puan artarken, tarım sektörünün payı 0,6 puan, sanayi sektörünün payı 0,4 puan, inşaat sektörünün payı 0,2 puan azalmıştır. 

İşgücü 2015 yılı Ocak döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre 1 milyon 452 bin kişi artarak 28 milyon 713 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 1,8 puan artarak %50 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemler için yapılan kıyaslamalara göre; erkeklerde işgücüne katılma oranı 1,2 puanlık artışla %70,5, kadınlarda ise 2,3 puanlık artışla %29,9 olarak gerçekleşmiştir.

Ocak 2015 döneminde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,4 puan azalarak %32,4 olarak gerçekleşmiştir.